El Yapımı Öğrenme Materyalleri: Tıbbi Eğitimde Yaparak Öğrenme Yöntemi

2016-2023 arasında Hollanda, Gana, Macaristan ve Avustralya'daki tıp fakültelerinde etnografik gözlem. Araştırmacılar önemli bir bulgu: Her yerde el yapımı öğrenme materyalleri kullanılıyor ama bu "gizli müfredat" gibi - resmi eğitim literatüründe nadiren bahsediliyor.

• •Gerçek örnekler:*
• •Gana: Plastik şişelerden stetoskop
• •Macaristan: Karton kutudan laparoskopi simülatörü
• •Hollanda: Kumaştan doğum modeli
• •Avustralya: Kil ve kartonla anatomi modelleri

• •Kritik soru:* Bu sadece "kaynak kısıtlı ülkelerin çözümü" mü? Araştırmacılar hayır diyor. El yapımı objeler üç açıdan avantaj sağlıyor:

1. 1.Maliyet: Düşük maliyetli malzemeler (karton, kumaş, kil) vs pahalı profesyonel simülatörler
2. 2.Kişiselleştirme: Spesifik öğrenme ihtiyaçlarına göre uyarlanabiliyor
3. 3.Süreç = Öğrenme: Yapım sırasında anatomik ilişkiler, uzamsal yapı içselleştiriliyor

Araştırmacılar, katılımcıların yapım sürecinde anatomik yapıları daha iyi anladıklarını ve uzamsal farkındalıklarının arttığını gözlemledi.

Yapılandırmacı Öğrenme: Bilgi Aktarılmaz, İnşa Edilir

Makalede Jean Piaget ve Seymour Papert'in yapılandırmacı öğrenme teorisine atıf yapılıyor: Öğrenci pasif alıcı değil, aktif yapıcı. Papert'in "constructionism" yaklaşımı: Fiziksel objeler yaparken düşünce somutlaşıyor, öğrenme derinleşiyor.

• •Yapımcı hareketi (Maker Movement) bağlamı:* ABD'de ortaya çıkan bu hareket, "learning by doing" yaklaşımını yeniden tanımlıyor. Geleneksel yaparak öğrenmede sonuç önceden belirlenmiş; yapımcı yaklaşımında ise açık uçlu keşif ve yaratıcı problem çözme var.

Çokduyulu Deneyim: Dokunma, Görme, Yapma

Araştırmacılar, el yapımı materyallerin çokduyulu (multisensory) öğrenme sağladığını vurguluyor: - Dokunsal: Malzeme dokusu, ağırlık, direnç - Görsel: Şekil, renk, uzamsal ilişkiler - Kinestetik: Eller hareket ediyor, motor beceriler gelişiyor - Bilişsel: Problem çözme, yaratıcı düşünme

Hazır modeller genellikle sadece görsel öğrenme sağlarken, el yapımı süreç birden fazla duyuyu ve bilişsel süreci aktive ediyor.

1. Çokduyulu Öğrenme (Multisensory Learning)

Dijital araçlar ve hazır modeller genellikle görsel öğrenme sağlar. El yapımı materyaller ise çokduyulu deneyim sunar: - Dokunsal: Malzeme dokusu, ağırlık, direnç hissediliyor - Kinestetik: Eller aktif, motor beceriler gelişiyor - Görsel: Üç boyutlu uzamsal ilişkiler görülüyor - Bilişsel: Problem çözme, yaratıcı düşünme aktive oluyor

Araştırmacılar, bu çokduyulu deneyimin öğrenmeyi derinleştirdiğini ve anatomik ilişkilerin daha iyi anlaşılmasını sağladığını gözlemledi.

2. Uzamsal Farkındalık (Spatial Awareness)

Tıbbi eğitimin en büyük zorluğu: İki boyuttan (kitap, ekran) üç boyuta (gerçek anatomi) geçiş. El yapımı model yaparken öğrenciler: - Anatomik yapıların birbirine göre konumunu anlıyor - Derinlik, katman, ilişki kavramlarını içselleştiriyor - Üç boyutlu düşünme becerisi geliştiriyor

Makalede, katılımcıların yapım sürecinde uzamsal ilişkileri daha iyi kavradıkları belirtiliyor.

3. Çevresel Sürdürülebilirlik ve Erişilebilirlik

• •Profesyonel simülatörler:* Pahalı (binlerce Euro), plastik/elektronik, tek kullanımlık, ithalat gerekiyor, kırıldığında atık.

• •El yapımı objeler:* Düşük maliyet, yerel malzemeler (karton, ahşap, kumaş, plastik şişe), tamir edilebilir, yeniden kullanılabilir, düşük karbon ayak izi.

Araştırma, UNESCO'nun Açık Eğitim Kaynakları (Open Educational Resources) vizyonuyla uyumlu: Erişilebilir, yerel, sürdürülebilir eğitim materyalleri.

Gana Workshop'undan Örnek

Araştırmacılar, Gana'daki workshop'larda kumaş, sünger ve plastik bebek gibi basit malzemelerle düşük maliyetli doğum simülasyon modeli oluşturduklarını anlatıyor. Bu, pahalı profesyonel mankenlere (10,000+ Euro) alternatif olarak sunuluyor.

Makalede profesyonel modellerin sert, standart ve gerçek dokuya uzak olduğu eleştiriliyor; el yapımı versiyonun ise daha uyarlanabilir ve dokunsal olduğu belirtiliyor. Katılımcılar, bu süreçte anatomik yapıları daha iyi anladıklarını ve uzamsal farkındalıklarının arttığını bildirdi.

• •Kritik soru:* "Kaynak kısıtlılığı" bir dezavantaj mı, yoksa farklı bir yaklaşım mı?

"Southern Exposure": Kuzey Merkezli Eğitimi Sorgulamak

Makalede postkolonyal perspektifle tıbbi eğitimin "Kuzey eğilimi" (Northern tilt) eleştiriliyor: Pahalı teknoloji, standart müfredat, tek tip materyaller Avrupa ve Kuzey Amerika merkezli. Bu, kaynak kısıtlı bölgeler için erişilebilir değil ve kültürel olarak uygun olmayabilir.

Araştırmacılar, yerel, basit, el yapımı yaklaşımların eşit derecede etkili olabileceğini savunuyor. Pahalı teknoloji her zaman daha iyi sonuç vermiyor - bazen basit malzemeler ve yaratıcı süreç daha derin öğrenme sağlıyor.

Araştırmacılar, el yapımı materyallerin eğitimde nasıl kullanılabileceğine dair öneriler sunuyor:

1. Öğrencileri Aktif Yapıcı Yapın

Geleneksel: Öğretmen hazır model getirir, öğrenciler kullanır. Yapımcı yaklaşım: Öğrenciler modeli kendileri yapar, süreçte öğrenir.

2. Düşük Maliyetli, Yerel Malzemeler

Karton, kil, ip, kumaş, ahşap, plastik şişe - her yerde bulunabilen, düşük maliyetli malzemeler. Avantaj: Erişilebilir, sürdürülebilir, yaratıcılığı tetikliyor.

3. Mükemmellik Baskısı Yaratmayın

Kusurlu modeller de değerli - öğrenme sürecinin parçası. Önemli olan bitmiş ürün değil, yapım sırasındaki keşif ve anlama.

4. Süreci Değerlendirin

Sadece sonuç değil, yapım sürecindeki problem çözme, yaratıcı düşünme, işbirliği de değerlendirilmeli.

5. Dijital ve Fiziksel Tamamlayıcı

Makalede "dijital vs analog" ikiliği reddediliyor. Her ikisi de gerekli, tamamlayıcı. Hibrit yaklaşımlar (dijital inceleme + fiziksel yapım) öneriliyor.